در دنیای پرشتاب و پیچیده ترید ارزهای دیجیتال، کنترل و بهینهسازی هزینهها نقشی اساسی در دستیابی به موفقیت ایفا میکند. اگرچه ممکن است کارمزدهای صرافیها در نگاه اول اندک به نظر برسند، اما اگر به درستی مدیریت نشوند، میتوانند به طور قابلملاحظهای از سود معاملات بکاهند. برای اینکه بهتر این موضوع را درک کنیم، باید با دو مفهوم کلیدی سفارش گذار (Maker) و سفارش بردار (Taker) آشنا شویم. اما پیش از پرداختن به این مفاهیم، شناخت پایهای از “نقدینگی” ضروری است. نقدینگی به معنای سهولت خرید و فروش یک دارایی بدون تاثیر شدید بر قیمت آن است. بازارهایی با نقدینگی بالا معمولاً دارای حجم بالایی از معاملات هستند که امکان انجام سریع و با هزینه کمتر را فراهم میکنند. آگاهی از این مفهوم، به درک بهتر تأثیر سفارشهای Maker و Taker بر هزینههای معاملات کمک خواهد کرد.
نقدشوندگی چیست؟
نقدشوندگی یک دارایی به میزان راحتی تبدیل آن به پول نقد اشاره دارد. به عنوان مثال، طلا به دلیل امکان فروش سریع و بدون مشکل، یک دارایی نقدشونده محسوب میشود. از سوی دیگر، داراییهای غیرنقدشونده معمولاً با دشواری و گاهی با ضرر به پول نقد تبدیل میشوند.
بازاری که نقدشوندگی بالایی دارد، بازاری است که خرید و فروش داراییها در آن به راحتی و با قیمتی منصفانه صورت میگیرد. این تعادل به دلیل فعالیت بالای خریداران و فروشندگان در بازار و همترازی میان عرضه و تقاضا ایجاد میشود. در چنین بازارهایی، اختلاف میان پایینترین قیمت فروش (Ask Price) و بالاترین قیمت خرید (Bid Price)، که به آن اسپرد خرید-فروش (Bid-Ask Spread) گفته میشود، بسیار ناچیز است.
اما در بازارهای غیرنقدشونده، فروش داراییها با چالشهای بیشتری روبهرو است و ممکن است تنها با قیمتی بسیار پایینتر از ارزش واقعی آنها صورت گیرد. این مسئله ناشی از کمبود تقاضا بوده و در نتیجه اسپرد خرید-فروش در این بازارها بسیار بیشتر است. پس از درک مفهوم نقدشوندگی، میتوانیم به سراغ بررسی دو مفهوم سفارش گذار (Maker) و سفارش بردار (Taker) برویم.
بیشتر بخوانید:
سفارش گذار و سفارش بردار چیست؟
در بازارهای مالی و صرافیهای ارز دیجیتال، اصطلاحات سفارش گذار (Maker) و سفارش بردار (Taker) به جای «خریدار» و «فروشنده» استفاده میشوند و درک تفاوت آنها بسیار مهم است. این اصطلاحات بر اساس نقش فرد در تأمین نقدینگی بازار تعریف میشوند نه بر اساس اینکه آیا او دارایی میخرد یا میفروشد.
یک سفارش گذار (Maker) سفارشی را ثبت میکند که به افزایش نقدینگی در دفتر سفارشات صرافی میانجامد. به عبارت دیگر، او سفارشی با قیمت مشخص ثبت میکند و تا زمانی که سفارش دیگری با قیمت و حجم مطابق با سفارش وی در بازار وجود داشته باشد، این سفارش در دفتر سفارشات باقی میماند. این سفارشها عملاً به نقدینگی بازار اضافه میکنند. یک فرد میتواند همزمان هم سفارش خرید و هم سفارش فروش داشته باشد، که در این صورت، اگر یکی از سفارشها Maker و دیگری Taker باشد، هر کدام بر اساس تعریف خودشان کارمزد دریافت میکنند.
یک سفارشبردار (Taker) سفارشی را ثبت میکند که بلافاصله با سفارشهای موجود در دفتر سفارشات مطابقت پیدا میکند و آنها را مصرف میکند. این کار باعث کاهش نقدینگی دفتر سفارشات میشود. سفارشبردار در واقع سفارش موجود در دفتر سفارشات را میپذیرد و معامله را فوراً انجام میدهد.
بنابراین، نقش Maker یا Taker به نوع سفارش (خرید یا فروش) بستگی ندارد، بلکه به نحوه تعامل سفارش با دفتر سفارشات صرافی مربوط میشود. هر دو سفارش گذار و سفارشبردار کارمزد پرداخت میکنند که در ادامه به جزئیات آن میپردازیم.
کارمزد سفارش گذاری و سفارش برداری چیست؟
صرافیهای ارز دیجیتال برای خدمات خود، کارمزدهایی متفاوت از کاربران دریافت میکنند. واریز وجه به حساب صرافی از صرافی یا کیف پول دیگر معمولاً رایگان است، اما برداشت وجه مستلزم پرداخت کارمزد به صرافی است.
رقابت میان صرافیها در تعیین میزان کارمزدها مشهود است؛ چرا که جذب کاربران بیشتر و افزایش ترافیک سایت، به معنای افزایش حجم معاملات و در نهایت سودآوری بیشتر برای صرافیهاست. این مدل کارمزدی، کاربران را به انجام معاملات بیشتر ترغیب میکند.
اما کارمزدها صرفاً به واریز و برداشت محدود نمیشوند. هر معاملهی خرید یا فروش، چه توسط سفارش گذار (Maker) و سفارش بردار (Taker) صورت بگیرد، مشمول کارمزد میشود. در بسیاری از صرافیها، کارمزد سفارش گذاران کمتر از سفارشبرداران است و گاه حتی به صفر میرسد. این به دلیل افزایش نقدینگی صرافی توسط سفارش گذاران است که برای صرافیها بسیار سودمند است.
اکثر صرافیها کارمزد معاملات را بهصورت درصدی از مبلغ کل معامله محاسبه میکنند. مثلاً در صرافی بایننس، کارمزد هر دو نوع سفارش Maker و Taker معمولا ۰.۱٪ است. با پرداخت کارمزد با توکن BNB (توکن بومی بایننس)، این کارمزد به ۰.۰۷۵٪ کاهش مییابد. برای معاملات با حجم بالا (بالاتر از ۱۰,۰۰۰ بیتکوین یا ۲۰۰۰ BNB)، کارمزد Maker به ۰.۰۷٪ و کارمزد Taker به ۰.۰۹٪ کاهش مییابد و پرداخت با BNB تخفیف ۲۵٪ بیشتری را به همراه دارد. کاهش کارمزد برای سفارشهای Maker به منظور تشویق کاربران به افزایش نقدینگی در صرافی و در نتیجه جذب کاربران بیشتر و افزایش اعتماد به صرافی انجام میشود. در ادامه، به بررسی انواع سفارشهای معاملاتی در بازار ارزهای دیجیتال میپردازیم.
انواع سفارشها
در صرافیها، چهار نوع معامله مختلف برای ثبت سفارش وجود دارد: سفارش محدود، سفارش بازار، سفارش توقف یا stop- loss order و سفارش خرید توقف. (Buy-Stop Order) در اینجا، به توضیح بیشتر درباره دو نوع اول میپردازیم.
سفارش بازار یا Market Order
سفارش بازار (Market Order) نوعی سفارش است که بلافاصله با بهترین قیمت موجود در بازار اجرا میشود. این بدان معناست که خرید یا فروش بهطور آنی صورت میگیرد، اما قیمت دقیق معامله تا زمان اجرای سفارش قابلتعیین نیست. در مقابل، سفارش محدود (Limit Order) به کاربر اجازه میدهد که قیمت مورد نظر خود را مشخص کند و معامله تنها زمانی انجام میشود که قیمت به سطح تعیینشده برسد.
کارمزد سفارش بازار (Taker) معمولاً بیشتر از کارمزد سفارش محدود (Maker) است. با این حال، بسیاری از معاملهگران در شرایط خاص از سفارش بازار استفاده میکنند. این شرایط اغلب شامل نوسانات شدید قیمت است. وقتی قیمتها بهسرعت در حال تغییر هستند و سرعت عمل در انجام معامله بسیار اهمیت دارد، سفارش بازار ترجیح داده میشود. برای مثال، اگر قیمت یک ارز دیجیتال بهطور ناگهانی افزایش یابد و معاملهگر بخواهد بهسرعت آن را خریداری کند، استفاده از سفارش بازار علیرغم کارمزد بالاتر، بهدلیل تضمین اجرای معامله، انتخاب منطقیتری خواهد بود. در این شرایط، سود حاصل از معامله احتمالاً بیشتر از هزینه اضافی کارمزد خواهد بود.
سفارش محدود (Limit Order)
در سفارش محدود (Limit Order)، کاربر قیمت مورد نظر خود را برای خرید یا فروش یک دارایی مشخص میکند. این نوع سفارشات بلافاصله انجام نمیشوند و تنها زمانی به اجرا در میآیند که قیمت بازار به سطح تعیینشده توسط کاربر برسد. برای مثال، فرض کنید که قیمت بیت کوین ۳۹۳۰۰ دلار است و کاربری قصد دارد آن را به قیمت ۳۹۵۰۰ دلار بفروشد. در این صورت، سفارش او تا زمانی که قیمت بیت کوین به ۳۹۵۰۰ دلار یا بالاتر نرسد، اجرا نخواهد شد. به این ترتیب، زمان اجرای یک سفارش محدود میتواند از چند دقیقه تا چند هفته یا حتی ماهها طول بکشد.
سخن پایانی
اکثر بازارهای معاملاتی، از جمله بازار ارزهای دیجیتال، به دو دسته سفارش گذار (Maker) و سفارش بردار (Taker) تقسیم میشوند و کارمزدهای متفاوتی برای هر گروه دارند. صرافیها بیشتر به دنبال جذب سفارش گذاران هستند که نقدینگی بیشتری به بازار میآورند، بنابراین کارمزد کمتری از آنها دریافت میشود. با این حال، شرایط کارمزدها در هر صرافی ممکن است متفاوت باشد. لذا پیشنهاد میشود قبل از معامله، به بخش کارمزدهای صرافی مراجعه کنید. اگر تجربهای از پرداخت کارمزد کمتر در صرافیهای بینالمللی دارید، خوشحال میشویم آن را در نظرات با ما در میان بگذارید.